Dinimizde; ramazan orucu, hac, zekât, fıtır sadakası, bayramlar ve kurban gibi, edası yıl içinde belirli vakitlere bağlanmış olan ibadetlerin zamanlarının belirlenmesinde, kameri ay takvim sistemi esas alınmıştır. Şu âyet-i kerîme bunun delilidir: “Sana, hilal şeklinde yeni doğan ayları sorarlar. De ki: Onlar, insanlar ve özellikle hac için vakit ölçüleridir.” (Bakara suresi, 2:189)
Dinî hükümlere göre kameri aylar, ayın kavuşum (içtima) durumundan sonra batı ufkunda görülmesi veya güneş battıktan sonra görülebilecek şekilde ufkun üstünde mevcut olduğunun kesin olarak bilinmesiyle başlar. Aynı şekilde hilalin tekrar görülmesiyle sona erer.
Ramazan ayı farz olan orucun tutulacağı aydır. Çünkü Cenâb-ı Hak Kur’an’ında: “Ramazan ayı… İnsanlar için hidayet olan ve doğru yolu ve (hak ile batılı birbirinden) ayıran apaçık belgeleri (kapsayan) Kur’an onda indirilmiştir. Öyleyse sizden kim bu aya şahit olursa artık onu oruçlu geçirsin.” (Bakara suresi, 2:185)
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) de: “Hilali görünce oruca başlayın, onu tekrar görünce bayram yapın. Eğer hilali göremezseniz Şaban ayını otuza tamamlayınız.“ (Buhârî ve Müslim) buyurmuştur.
Bundan hareketle IGMG’nin hilallerin tesbitindeki usulü şu prensiplere dayanmaktadır.
IGMG’nin de aktif üyesi bulunduğu Avrupa Fetva ve Fıkhi Araştırmalar Konseyi’nin (ECFR) Mayıs 1999 tarihinde Köln Konferansı’nda, Haziran 2008 tarihinde Genel Merkezimizde yapılan toplantıda ve Avrupa Fetva ve Fıkhi Araştırmalar Konseyinin 8-12 Recep 1430/30 Haziran-4 Temmuz 2009 tarihinde yapılan İstanbul Toplantısı’nda alınan kararlar çerçevesinde hilallerin tesbitindeki usulümüz şudur:
Bilhassa Avrupa Fetva ve Fıkhi Araştırmalar Konseyi’nin Mayıs 1999 tarihinde Köln Konferansı’nda almış olduğu; bizim de kabul ettiğimiz ve uyguladığımız karar maddeleri şunlardır:
1. Yukarda naklettiğmiz hadîs-i şerîf’n hükmü gereğince, hilallerin tesbitinde “rü’yet=görmek” esastır. Hilalin gözetlenmesi ve görülmesi, ister çıplak gözle isterse rasathanelerde teleskoplarla olsunaynı hükümdedir.
2. “Hilal görülmüştür” haberinin, gerçekten hilalin görülebileceğine işaret edecek astronomi ilminin verileriyle de desteklenmesi gerekir.
3. Şeri yollarla hilal tesbiti yapan ilmi verilerle de uyuşan, İslam Ülkelerinin ilanını da kabul ederiz.
4. Hiç bir kuruma karşı peşin hükümlü değiliz. Ancak cemaatimizin ibadetinin sahih olabilmesi için de kılı kırk yararak, bilimsel araştırmalara da itibar ederek, bir neticeye varmaya gayret ederiz.
5. Astronomların hesapla tespit ettikleri Kameri aybaşlarına dinen itibar edilebilmesi için, onların bu tespitlerini hilalin güneş battıktan sonra ve görüşe mani engellerin bulunmaması hâlinde gözle görülebilecek şekilde, ufukta fiilen mevcut olması esasına dayandırmaları gerekir ki, bu rü’yete “Hükmi rü’yet” denir.
6. Hilalin görülebilmesi için iki temel şartın gerçekleşmesi zorunludur:
a) İçtimâ (kavuşum)’dan sonra ay ile güneşin açısal uzaklığı 8 dereceden az olmamalıdır. Bilindiği üzere rü’yet, 7 ile 8 dereceler arasında başlamaktadır. 8 derecenin esas alınmasında, ihtiyat bakımından görüş birliğine varılmıştır.
b) Güneşin batışı anında ayın ufuktan yüksekliğinin açısal değeri, 5 dereceden az olmamalıdır. Sadece bu esasa göre normal durumlarda hilalin çıplak gözle görülebilmesi mümkündür.
7. Hilalin rü’yet edilebilmesi için belli bir yer şart değildir. Yeryüzünün herhangi bir bölgesinde hilalin rü’yetinin sabit olması yeterlidir.
Yukardaki kararlar muvacehesinde Ankara ve Mekke-i Mükerreme için 2013 yılı 1433 şevval ayı hilalinin şemaları şu şekilde olacaktır:
Astronomik verilere göre, 08 Temmuz 2013 pazartesi günü Greenwich saatiyle 07:14’de içtima, aynı gün Greenwich saatiyle 21:26’da rü’yet olacak ve hilal ilk defa Güney Amerika Kıtasının doğusundan itibaren görülmeye başlayacaktır.
Aşağıdaki şemada da görüldüğü gibi, içtima ve rü’yet günü olan 08 Temmuz 2013 pazartesi günü ay güneşten Ankara’da 10 dakika önce, Mekke’de ise 1 dakika sonra batmakta ve güneş battığı anda hilal Mekke’de 13′ ufkun üstünde, Ankara’da ise 1° 43′ ufkun altında bulunduğu için, hilal görülebilirlik kriterlerine uymadığından Ankara ve Mekke’den görülememektedir.
Ramazan ayının birinci günü olan 09 Temmuz 2013 salı günü ay güneşten Ankara’da 26 dakika, Mekke’de 42 dakika sonra batmakta ve güneş battığı anda hilal Ankara’da 3° 59′, Mekke’de 8° 31′ ufkun üstünde bulunmaktadır.
Buna göre, 2013 yılı 1434 ramazan ayının başlangıcı 09 Temmuz 2013 salı günü olacaktır. Gereğini rica eder, bilvesile selamlarımızı iletir, ramazan ayınızı tebrik ederiz.
Din İstişare Kurulu adına
Irşad Başkanı
Celil YALINKILIÇ